szkolenia.lomza.pl

Szkolenia skazane na sukces

Formuła projektu – sposób zwiększenia efektywności nauczania języków obcych

Konkurencyjny rynek wymusza zmianę podejścia do zagadnienia szkoleń językowych. Ważnym celem staje się obniżenie kosztów z jednoczesnym zachowaniem jakości oraz skuteczności kursów języków obcych. Słaba frekwencja, nierównomierne tempo przyswajania wiedzy w grupie – to problemy, z którymi bardzo często muszą sobie radzić osoby odpowiedzialne za przeprowadzanie szkoleń językowych. Jak sprostać konkurencji, a zarazem podnieść efektywność takich szkoleń?

Dotychczas szkolenia językowe były zwykle realizowane w formule długotrwałego procesu. Nie miały ani jasno określonego celu, ani ograniczeń czasowych. Rzadko weryfikowano wyniki, a pracownicy odnosili wrażenie, że skierowanie na kurs językowy stanowi formę niezobowiązującego prezentu od pracodawcy. Efekty tak traktowanego szkolenia były znikome. Konieczne stały się zmiany w systemie nauczania języków obcych.

Formuła projektu

Sposobem na osiągnięcie wymiernego sukcesu jest prowadzenie szkoleń językowych w formule projektu (schemat 1).
W projekcie należy:

• zbadać wyjściowy poziom umiejętności językowych


• precyzyjnie wyznaczyć cel


• określić czas niezbędny do realizacji celu i wybrać optymalną metodę


• kontrolować przebieg szkolenia,


• zweryfikować efekty.

Start z poziomu wyjściowego

Konsekwencją wyboru formuły projektu jest wskazanie początku i końca szkolenia. Punkty „start” i „stop” odnoszą się nie tylko do czasu, ale i do poziomu kompetencji językowych. Należy zatem dokładnie zbadać wyjściowy poziom tych kompetencji. Oprócz standardowych umiejętności, takich jak: znajomość gramatyki, słownictwa, rozumienie ze słuchu, czytanie, pisanie, wymowa, należy także za pomocą odpowiedniego testu określić umiejętność właściwego reagowania w konkretnych sytuacjach („social english”). Często się zdarza, że nawet osoby znające słownictwo
i gramatykę języka angielskiego na poziomie średnim i wyższym, podając kawę, mówią „please”... (zamiast „here you are”).

Cele motywują

Aby wyznaczyć cel kursu językowego, niezbędne są informacje uzyskane
z działu odpowiedzialnego za szkolenia
w danej firmie oraz od przyszłych uczestników. Zbyt często na pytania: „Jaki jest cel tego szkolenia? Co chcecie Państwo osiągnąć?” odpowiedź brzmi „Nauczyć się języka angielskiego”. Taka odpowiedź nie wystarczy! Brak konkretnego i jasno sprecyzowanego celu jest czynnikiem demotywującym uczestników, który bardzo obniża efektywność każdego szkolenia. Dobrze sformułowany cel w połączeniu
z wyjściowym poziomem kompetencji sprawia, że postęp staje się widoczny,
a efekty wymierne.

Dla firmy celem może być:

• poprawienie jakości świadczonych przez pracownika usług,


• rozszerzenie zakresu szkoleń


• zapewnienie do nich dostępu swojemu personelowi,


• umożliwienie pracownikowi rozwoju osobistego,


• związanie osoby zatrudnionej z firmą,


• lepsza jakość dokumentów przygotowywanych w języku obcym,


• poprawa wizerunku przedsiębior-stwa w oczach zagranicznych kontra-hentów,


• umożliwienie bezpośredniego kontaktu z szefem (w przypadku przed-stawicielstw firm kierowanych w Polsce przez zagranicznych menedżerów), z klientami innych krajów itp.


• przygotowanie do promowania swoich usług i produktów na nowym rynku, po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej, zmniejszenie ryzyka w kontaktach z przedstawicielami firm z innych państw.

Dla pracownika oznacza to:

• zdobycie konkretnych umiejętności, takich jak: prowadzenie prezentacji, negocjacji w języku obcym, efektywna obsługa klienta, posługiwanie się językiem obcym podczas rozmów telefonicznych, poprawne pisanie korespondencji służbowej, bezstresowe rozmawianie na różne tematy, np. dotyczące finansów, ekologii, transportu, marketingu, medycyny,


• osiągnięcie określonego poziomu kompetencji językowych (np. wymaga-nego na danym stanowisku pracy),


• przygotowanie się do egzaminów (np. z zakresu Business English)

W precyzyjnym określeniu celu pomaga dobrze opracowana analiza potrzeb – przeprowadzana indywidualnie z uczestni-kami szkolenia językowego i zweryfi-kowana przez dział reprezentujący interesy zleceniodawcy, a uwzględniająca między innymi informacje dotyczące:

• drugiej strony dialogu, a więc osób, z jakimi zamierzają kontaktować się w ję-zyku obcym (koledzy w pracy, partnerzy innych firmach, szef, klienci),


• tematów, na jakie zamierzają rozmawiać,


• wykorzystania znajomości języka obcego (np. w konwersacji z jedną osobą, podczas udziału w zagranicznych konferencjach oraz innych szkoleniach),


• elementów, na jakie należy zwrócić szczególną uwagę (mówienie, słuchanie, czytanie, wymowa).

Oczywiście najlepsze efekty są osiągane wtedy, gdy cel firmy pokrywa się z celem pracownika.

Cel nie powinien być zbyt odległy. Kursy językowe – jeśli dąży się do osiągnięcia poziomu zaawansowanego przez początkującego uczestnika – mogą trwać kilka lat. Człowiek z reguły chciałby szybko widzieć efekty swojej pracy. W przypadku szkoleń długotrwałych należy wyznaczyć krótkoterminowe cele cząstkowe, aby uczestnicy mogli często odnosić sukcesy, nie tracąc motywacji do nauki i doskonalenia swoich umiejętności językowych. Przykładem takich motywujących działań związanych z określeniem celów cząstkowych, może być szkolenie typu
e-learning, gdzie sprawdzenie przyswojonej wiedzy następuje po każdej „lekcji”, a pozytywny rezultat jest warunkiem uzyskania dostępu do następnego tematu.

Bez pośpiechu, metodycznie

Znając wyjściowy poziom kompetencji językowych uczestników oraz cel szkolenia, można określić czas i metodę jego realizacji. Mimo ogromnych nacisków ze strony zleceniodawcy, aby nauczanie języków obcych przyniosło oczekiwane przez niego efekty w jak najkrótszym okresie, rzetelna firma szkoleniowa – jako trzecia strona zainteresowana sukcesem kursu językowego – powinna wskazać realny termin zakończenia takiego kształcenia, a więc ustalić, w jakim czasie zostaną osiągnięte wyznaczone cele. Traktowana jako partner, któremu można zaufać, uwzględni np. charakter pracy
i możliwości czasowe każdego z uczest-ników szkolenia, ich predyspozycje umysłowe (szybkość przyswajania wiedzy), dotychczasowe doświadczenia,
a także wiek i wykształcenie. Bardzo ważna będzie również praktyka firmy prowadzącej takie szkolenia.
Metody powinny być dobierane indywidualnie i oprócz już wymienionych kryteriów istotną rolę odgrywają także: możliwość spotkania, a zatem i nauczania potencjalnych uczestników kursu w jed-nym miejscu i czasie, planowany zakres szkolenia, warunki techniczne (posiadanie własnego komputera, dostęp do Internetu) możliwość nauki w miejscu pracy oraz przewidywany budżet na szkolenie.

Popularne obecnie formy nauczania języków obcych to między innymi:

• kursy grupowe i indywidualne, organizowane w miejscu pracy lub w siedzibie firmy szkoleniowej,


• specjalistyczne warsztaty merytoryczno-językowe (których celem jest zdobycie lub podwyższenie konkretnych umiejętności),


• wyjazdy zagraniczne,


• E-learning


• WBT - Web Based Training (dostępne przez sieć),


• CBT - CD-ROM Based Training (dostępne na CD).

Mając do dyspozycji różne formy, można „skomponować” najefektywniejszą w da-nych warunkach metodę. Udowodniono, że powtórzenie szkolenia ma ogromny wpływ na skuteczność procesu kształcenia. W skali „mikro” dobry lektor stosuje tę zasadę na każdych zajęciach, powracając do materiału z poprzednich lekcji; w skali „makro” – np. po zakończonych warsztatach merytoryczno-językowych – można zwiększyć efektywność nauczania, udostępniając uczestnikom teoretyczną część szkolenia w formie CD.
Formuła projektu w szkoleniach językowych skłania – w kontekście ponoszenia przez zleceniodawcę określonych kosztów – do zastosowania metod wymuszających wysoką efektywność, a tym samym skracających czas indywidualnego osiągnięcia celu. Takie rozwiązanie często drastycznie obciąża budżet firmy w danym roku, ale należy uwzględnić fakt, że cel zostanie zrealizowany znacznie szybciej, aniżeli podczas pracy w grupie. Przy nauczaniu
w zespołach wydatki firmy na szkolenie obciążają jej budżet równomiernie przez kilka lat, lecz trzeba liczyć się z tym, że efekty będą odsunięte w czasie. Niska frekwencja na zajęciach (np. mniejsza niż 70 proc. – gdy część osób zrezygnuje
z udziału w trakcie szkolenia) spowoduje, że co najmniej 30 proc. środków finansowych przeznaczonych na szkolenie zostanie wykorzystanych nieefektywnie. Tak więc wcale nie jest powiedziane, że całkowity koszt szkolenia 12 osób
w grupach czteroosobowych będzie niższy niż koszt przeprowadzenia tego samego szkolenia w trybie indywidualnym.
A przecież do dyspozycji mamy także
e-learning, z założenia znacznie obniżający koszty!
Rozwiązaniem łączącym zalety szkoleń typu e-learning i form tradycyjnych może być metoda, która umożliwia samodzielną naukę przez dostęp do wiedzy w formie elektronicznej, wzbogacony spotkaniami
z lektorem.

Efekty pod kontrolą

Jednym z częściej popełnianych błędów jest założenie, że wybór optymalnej metody i określenie terminu realizacji celu jest ostatnim etapem w drodze do osiągnięcia sukcesu. Jeśli w tym momencie uznamy, że o szkoleniu językowym możemy już „zapomnieć”, bo będzie się ono toczyło zgodnie z przy-jętymi ustaleniami, to możemy także zapomnieć o planowanych efektach.
Niezależnie od stosowanej metody, niezbędna jest stała kontrola, której powinny podlegać:
-Postępy i aktywność uczestników szkolenia.
Taka kontrola umożliwia weryfikację celu lub szybką zmianę terminu jego realizacji. W przypadku semestralnych szkoleń językowych raporty aktywności powinny być analizowane co najmniej raz w miesią-cu. W raporcie postępu powinna być odnotowana realizacja celów cząstkowych.
-Frekwencja na zajęciach.
-Praca lektora.
(Niekompetentny lektor potrafi zniweczyć nawet najlepiej zorganizowane szkolenie. Przed jego rozpoczęciem należy upewnić się, że lektor ma odpowiednie kwalifikacje, wsparcie ze strony doświadczonych metodyków, a zaraz po rozpoczęciu nauczania – czy ma dobry kontakt
z uczestnikami szkolenia.)
-Stopień satysfakcji z uczestnictwa w szkoleniu.
W tym celu można przeprowadzić anonimową ankietę; częstotliwość badania zależy od okresu szkolenia.

Procedury kontroli są związane z wybraną metodą i czasem szkolenia. Np. uczestnicy rocznych szkoleń grupowych potwierdzają podpisem swoją obecność na każdych zajęciach, zaś lektor opisuje
w zwięzłej formie zrealizowane tematy. Tak wypełniony druk przekazywany jest co miesiąc, wraz z fakturą, zleceniodawcy szkoleń. Stanowi on nie tylko podstawę do wystawienia faktury, ale jest także narzędziem weryfikacji tempa realizacji celu. Po zakończeniu semestru lub zamknięciu części szkolenia lektor określa indywidualnie aktualny poziom wiedzy językowej każdego uczestnika szkolenia,
a także postępy w odniesieniu do stanu wyjściowego. Zestaw ocen indywidualnych w podziale na grupy jest przedstawiany zleceniodawcy w formie raportu. Uczestnicy szkoleń z wykorzystaniem formy e-learning są rejestrowani automatycznie, a raporty aktywności
i postępów generuje baza danych, co najmniej raz w miesiącu.

Diagnoza umiejętności

Dzięki weryfikacji efektów szkolenia możemy dowiedzieć się, w jakim stopniu zostały osiągnięte wyznaczone cele. Jeżeli kontrola nie wykazała zaniedbań – szanse na sukces są bliskie 100 proc. Weryfikację można przeprowadzić, wykorzystując narzędzie służące do ustalenia poziomu wyjściowego – gdy badaniu poddawana jest realizacja specyficznego celu, jakim np. może być umiejętność właściwego reagowania w konkretnych sytuacjach. Jeśli zaś celem było uzyskanie kompetencji językowych na określonym poziomie – weryfikacji może dokonać,
w inny sposób, inna firma.
Bardzo ciekawym narzędziem oceny umiejętności posługiwania się językiem angielskim w międzynarodowym środowisku pracy jest niezależny, test diagnostyczny TOEIC (Test of English for International Communication)– przygoto-wany specjalnie dla osób, dla których nie jest on językiem ojczystym. Test ten umożliwia precyzyjny pomiar zdolności porozumiewania się bez względu na obszar działalności firmy, pozycję czy funkcję pełnioną przez pracownika. Uzyskany wynik, porównany z tabelą poziomów, pozwala na usytuowanie kandydata na uznawanej na całym świecie skali i wskazuje zawody, zajęcia i stanowiska, do jakich osiągnięty przez niego poziom znajomości języka jest wystarczający.
Jeśli celem szkolenia było przygotowanie do egzaminu – ostateczną weryfikacją jest sam egzamin!




Lingua Nova-Szkoła Języków Obcych
Edyta Szaciłło, Mariusz Mirecki, Katarzyna Zeltzer, Ewa Sitek